Raad van State over de Wet financiering kinderopvang

Het goede nieuws eerst: de Raad van State zegt ja tegen directe financiering. Geen terugvorderingen meer bij ouders, het geld rechtstreeks naar jou. Maar wie het advies van 9 november leest, ziet geen applaus. Hij ziet vragen waar de toelichting bij het wetsvoorstel nu te weinig over zegt. En een paar daarvan gaan over de kern van jouw bedrijf: hoeveel winst je mag maken, wie dat controleert en wat er gebeurt als je er volgens de overheid te veel van overhoudt.

De reacties lopen uiteen. BK ziet aanknopingspunten, BMK noemt het advies positief en BVOK vraagt of 2029 haalbaar is. Wat zij precies zeggen, lees je in Drie brancheverenigingen, één advies. De Raad zelf kiest geen etiket. Hier lees je wat er staat.

Het goede nieuws: de richting staat

De Raad vindt directe financiering een goede stap. Het stelsel wordt eenvoudiger uit te voeren en ouders hoeven niet meer terug te betalen (p. 1 en 3). Ook DAEB noemt hij begrijpelijk, gezien het marktfalen dat de toelichting beschrijft. In deze opzet zijn de DAEB-voorschriften volgens de Raad nodig, omdat de subsidievoorwaarden zelf niet voorkomen dat een aanbieder te veel subsidie overhoudt (p. 6). Wel kan die keuze ingrijpende gevolgen hebben voor je bedrijfsvoering.

Wat de Raad vraagt

Komt er wel genoeg opvang? Het voorstel kost ongeveer €3,7 miljard extra per jaar. De vraag naar opvang stijgt naar verwachting met 23%. Als het aanbod die stijging niet bijhoudt, gaan de prijzen omhoog. De maximumuurprijzen liggen volgens SEO nu al onder de kostprijs. Ouders met een laag inkomen merken dat het eerst. De Raad vraagt wat het kabinet doet als het aanbod achterblijft (p. 4–5).

Waarom nog een arbeidseis? Het voorstel draait om geld, niet om de doelen erachter: ouders aan het werk en kinderen die zich goed ontwikkelen. De Raad wil dat de arbeidseis opnieuw wordt bekeken. Afschaffen kost volgens de toelichting €0,5 miljard extra, maar de wens om de eis te laten vervallen begrijpt hij (p. 3–4).

Wat zegt Brussel? Een discussie over staatssteun is volgens de Raad onvermijdelijk. Volgens de toelichting is er alleen ambtelijk en informeel gesproken met de Europese Commissie, niet formeel. De Raad adviseert om wel in overleg te gaan, ook om te weten of een regeling op maat mogelijk is (p. 5–6).

Wat is redelijke winst, en waarover? Over een periode van vijf jaar mag je niet meer subsidie houden dan je netto kosten plus een redelijke winst. Klinkt helder, tot je kijkt naar waarover dat wordt berekend. Stel dat je vier locaties hebt, onder één houder, met een holding die het management levert. Tellen de kosten van die holding mee? Dat hangt ervan af op welk niveau wordt gerekend: de locatie, de houder, de holding of het gastouderbureau. De Raad vraagt het kabinet dat uit te leggen. Het kabinet wil kosten overigens niet normeren (p. 6–7). Lees ook hoe de redelijke winst nu is vormgegeven en wie de norm straks bepaalt.

Wat als je te veel subsidie hebt gekregen? Dan stelt een markttoezichthouder dat vast en verrekent Dienst Toeslagen het. Wie dat precies doet, en hoe die twee samenwerken, is in het voorstel niet geregeld (p. 6–7).

Wie houdt toezicht, en waarop? Naast de GGD komen er Dienst Toeslagen, een markttoezichthouder en de Belastingdienst. Elke overdracht is een kans dat een signaal verdwijnt. De subsidie is bovendien volledig gebaseerd op wat jij zelf aanlevert; ouders leveren geen tegeninformatie. Welke instantie markttoezichthouder wordt en welke normen die gebruikt, is nog niet bekend (p. 7–8).

Over het tijdpad is de Raad ook duidelijk: 2027 is om te oefenen, 2028 om te testen en 2029 is de invoering. Eén testjaar is volgens hem te krap om te leren en de wet nog aan te passen. Hij vraagt hoe dat wordt geregeld (p. 8–9). Daarnaast maakt hij twee kleinere opmerkingen, over het opdrachtrecht in het BW en over de cijfers over terugvorderingen in de toelichting.

Geen stop, geen andere route

Dit staat er niet in:

• De Raad adviseert niet om het voorstel in te trekken, DAEB te laten vallen of 2029 uit te stellen. Het kabinet moet rekening houden met de opmerkingen vóór indiening.
• Hij beveelt geen andere vorm van financiering aan. Wel merkt hij op dat bij inkoop of bekostiging de staatssteunregels, en dus de DAEB-regels, "zelfs in het geheel niet in beeld" hoeven te komen en dat dat minder administratie kan geven. Een constatering, geen aanbeveling.
• Er staat geen hoogte of norm voor de redelijke winst in. Die volgt later uit een algemene maatregel van bestuur.
• De Wet normering topinkomens (WNT) komt in het advies niet voor.

Wat gebeurt er nu?

Het kabinet bepaalt hoe het het advies verwerkt, reageert erop en dient daarna het wetsvoorstel in bij de Tweede Kamer. Wanneer dat is, weten we niet. Het hele tijdpad lees je in De weg naar 2029.

De Kamer wacht intussen niet af. Ze nam op 13 oktober een motie aan voor ruime kaders bij redelijke winst, en stelde op 30 oktober in een lijst van vragen de vraag waarop die norm rust. Wat de Kamer precies vraagt, lees je in De Kamer wil ruimte voor winst. Maar waar is de norm?

Weet jij wat jouw opvanguur kost?

Wat er nodig is om de vragen van de Raad en de Kamer met cijfers te beantwoorden, lees je in Waarom de kinderopvang zelf haar cijfers moet laten zien.