De overheid rekent op bijna 22 procent groei. De dagopvang staat stil

Ondernemers bouwen te weinig bij, ouders nemen niet meer uren af, en de vergoeding loopt achter op de prijs.

De overheid rekent op groei. Tot 2031 moet er volgens het ministerie van SZW bijna 22 procent meer kinderopvang worden afgenomen, in de dagopvang 17 procent. De raming gaat ervan uit dat het aanbod vanzelf meegroeit.

Dat gebeurt niet. In de dagopvang worden al twee jaar niet meer uren afgenomen dan in 2024. De bso groeit wel, maar de kinderopvang als geheel groeit ongeveer half zo snel als de raming nodig heeft. We lopen achter. En de DAEB, het stelsel waarmee de overheid de kinderopvang vanaf 2029 financiert, lost dat niet vanzelf op.

Ouders nemen niet meer af

De kwartaalcijfers van het ministerie zijn duidelijk. In 2024 werd er per maand ongeveer 35,6 miljoen uur dagopvang met kinderopvangtoeslag afgenomen. Begin 2026 was dat 35,5 miljoen. Er gaan niet meer kinderen naar de dagopvang en ze komen niet meer uren. De raming rekent op ruim 2 procent groei per jaar. Gemeten is nul.

De bso groeit wel, met bijna 5 procent per jaar. Tel je alles bij elkaar op, dan lijkt de sector redelijk op weg. Maar die optelsom verbergt dat de dagopvang, waar het grootste deel van de uren zit, stilstaat.

Ondernemers bouwen te weinig bij

Er komen wel kindplaatsen dagopvang bij, ongeveer 1,6 procent per jaar. Te weinig voor de raming, en het aantal echt nieuwe kinderdagverblijven daalt: de afgelopen twaalf maanden het laagste aantal in vier jaar. Dat is ook de eerste volle periode nadat de DAEB bekend werd. Dat het ene op het andere volgt, bewijst nog niet dat het ene het andere veroorzaakt.

Opvallend: er komen plaatsen bij, maar geen uren. Staan nieuwe plaatsen leeg omdat er geen personeel is? Gaan groepen niet open? Of verschuift er gebruik naar opvang zonder toeslag? Niemand weet het, want de bezetting staat in geen enkel register.

Waarom juist de dagopvang? Een bso kan vaak in of bij een school beginnen. Een kinderdagverblijf vraagt een eigen gebouw, meer personeel per kind en een bank die meefinanciert.

De vergoeding loopt achter op de prijs

Ouders krijgen een vergoeding tot aan de maximumuurprijs. Wat een kinderopvang daarboven vraagt, betalen ze zelf. En dat gat groeit. Bij de kinderopvangorganisaties die onze rekentool voor ouders gebruiken, lag het uurtarief voor dagopvang en bso in 2024 gemiddeld 10 tot 30 cent boven de maximumuurprijs. In 2026 is dat bijna 50 cent. Toen vroeg ruim de helft meer dan het maximum, nu ruim zeven op de tien. De tarieven stijgen sneller dan de vergoeding. Deze cijfers geven een indruk, geen landelijk gemiddelde. In de peuteropvang blijft het tarief rond het maximum.

Volgens de Raad van State ligt de maximumuurprijs al onder de kostprijs, zoals SEO berekende. Het nieuwe stelsel vergoedt straks 96% 95,6% van de maximumuurprijs, niet van het tarief. Alles daarboven blijft voor de ouder. Hoe groter het gat, hoe kleiner de belofte van bijna gratis kinderopvang. Dat ouders die belofte nu al niet terugzien in hun afname, past daarbij. Bewezen is dat verband niet.

Wat de DAEB ermee doet

Wat volgt is onze redenering, geen voorspelling.

De overheid verwacht dat de vraag fors stijgt zodra kinderopvang goedkoper wordt. De Raad van State noemt 23 procent. Tegelijk weet niemand wat een nieuwe locatie straks mag opleveren. De redelijke winst wordt pas na een investerings- en impactanalyse in een algemene maatregel van bestuur vastgelegd. Financiën dacht aan maximaal 5 procent, de overheid rekent zelf met 2 procent, en een bank vraagt minimaal 10 procent rendement op omzet. Wie nu een kinderdagverblijf wil bouwen, kan dat niet doorrekenen. Uitstellen is dan verstandig.

Normaal trekt schaarste nieuwe aanbieders aan. Onder de DAEB mag een organisatie niet meer ontvangen dan haar nettokosten plus een redelijke winst. Het tekort komt dan eerder bij ouders terecht, als wachtlijst of hoger tarief, dan bij nieuwe aanbieders. De Raad van State waarschuwt dat juist ouders met lage inkomens dat merken, en vraagt de regering uit te leggen wat ze doet als het aanbod achterblijft. Lees ook onze analyse van het advies en wat de drie brancheverenigingen ervan vinden.

Zo halen we het niet. Meer vraag, een vergoeding die achterloopt op de prijs, en een norm die investeren onzeker maakt: dat levert geen extra dagopvang op.

Wat nodig is

Duidelijkheid over de norm, voordat ondernemers hun investeringen voor de komende jaren vastleggen. Een bank beslist op zekerheid, niet op een verwachting. Een norm die past bij een kinderdagverblijf met een eigen gebouw, niet alleen bij een bso in een school. En een maximumuurprijs die de werkelijke kosten volgt, anders betaalt de ouder het verschil. Lees hoe de normen zich verhouden, waar de 3 tot 5 procent vandaan komt en wat de norm met het aanbod kan doen.

Wat we meten

Hoeveel plaatsen staan er leeg? Hoeveel organisaties stellen een uitbreiding uit, en waarom? Welk rendement is nodig om een nieuwe locatie te financieren? Dat zijn de vragen van Kostprijs & rendement 2026, het onderzoek van de Kinderopvang Atlas. Meedoen kan van maandag 16 november, 10:00 uur, tot maandag 7 december, 12:00 uur.

Wie meedoet, krijgt het rapport en kan zijn eigen cijfers ernaast leggen. Wij vergelijken niet voor je. Wat het onderzoek oplevert, is een eerlijk beeld van de branche en een discussiestuk voor de politiek. Op 9 december verschijnt een korte samenvatting, het rapport volgt in januari. Lees welke cijfers er nu ontbreken.