Hoe groot schat BK de kans dat de DAEB nog wordt vervangen?

Na uitstel van 2025 en daarna 2027 staat “gratis kinderopvang” nu gepland per 1 januari 2029. De overheid zit al diep in de voorbereidingen van het nieuwe stelsel en overlegt met de sector. Vandaag, 13 november, houdt Brancheorganisatie Kinderopvang (BK) haar algemene ledenvergadering. Daar wordt ook de voortgang van de DAEB besproken. Mooi moment voor een paar duidelijke vragen. Want als ondernemer leer je één ding: denk in scenario's.

De keuze is gemaakt

Het ministerie zet volledig in op de DAEB. In september wees het kabinet vier alternatieven uit de sector af. De Raad van State zegt ja tegen directe financiering en noemt de DAEB begrijpelijk en in deze opzet nodig. Hij adviseert wel om formeel met Brussel te overleggen, maar beveelt geen andere route aan.

De DAEB is geen losse keuze. Ze volgt uit hoe het kabinet de financiering heeft ingericht: het geld gaat als subsidie rechtstreeks naar de kinderopvangorganisatie, en de overheid vergoedt 95,6 procent. In die opzet is de DAEB volgens de Raad van State nodig. Wie deze financiering wil, krijgt de DAEB erbij.

Toch stelt BK de DAEB nog steeds ter discussie. In haar reactie op de Raad van State wil ze andere financieringsvormen verkennen. Dat mag. De Raad van State wijst op alternatieve financieringsvormen, maar adviseert niet om de gekozen subsidieregeling te vervangen. Een fundamenteel andere financieringsvorm vraagt bovendien nieuwe juridische en uitvoeringstechnische keuzes. Daarmee komt 1 januari 2029 onder druk te staan, en blijven ouders langer zitten met terugvorderingen.

Waar de Kamer zich zorgen over maakt

De Tweede Kamer is kritisch op de DAEB. Kamerleden horen verontrustende geluiden uit de sector en maken zich zorgen over het ondernemingsklimaat onder de DAEB. In oktober nam ze de motie van Ceulemans aan: ruime kaders voor de redelijke winst, zodat ondernemers kunnen blijven investeren. En de Kamer stuurde de minister een lange lijst kritische vragen. Op welke cijfers rust de norm? Is die per type organisatie onderbouwd? Op woensdag 27 januari 2027 komen die vragen aan de orde in het commissiedebat. Wat er precies gevraagd wordt, lees je in ons stuk over de Kamervragen.

Die vragen zijn aan de minister. Maar hoe je tot een goede kostprijs en een redelijk rendement komt, wil hij het liefst van de sector zelf horen. In het debat van 25 juni zei hij: "Om investeringen te doen, heb je rendement nodig." Hij wil "het liefst van de sector zelf" horen hoe je komt tot "een fatsoenlijke kostprijs en rendementsberekening". Lees wat er in het debat werd gezegd en hoe de minister naar de financiering kijkt.

Daar ligt de uitnodiging. De deur staat open. Wat doet BK ermee?

Denk in scenario's

Als ondernemer zit ik niet te wachten op één verhaal. Ik wil weten hoe groot de kans is dat iets doorgaat, en wat ik doe als het doorgaat. Dat vraag ik vandaag ook van BK:

1. Hoe groot schat BK de kans dat de DAEB nog wordt vervangen door een alternatief systeem?
2. Stel dat er toch een andere vorm komt dan de DAEB, zoals BK graag ziet. Hoe wordt 1 januari 2029 dan concreet gehaald?
3. Stel dat de DAEB doorgaat. Wat is dan de inzet van BK?
4. Met welke cijfers gaat BK mijn belang vertegenwoordigen in overleg met de minister?

Ik schat de kans op een andere vorm klein. Zolang directe financiering en 95,6 procent op tafel liggen, komt de DAEB mee. Het scenario van de DAEB is dus het scenario waar wij over een paar jaar in werken. Daar wil ik een plan voor zien: over de hoogte van de redelijke winst, over het niveau waarop die wordt berekend, en over ruimte om te blijven investeren. Dat niveau is geen detail. Ook de Raad van State vraagt of de nettokosten per kindercentrum of op het niveau van de holding worden berekend. Dat bepaalt welke kosten een organisatie aan de DAEB mag toerekenen, en dus hoeveel ruimte er onder het maximum overblijft.

Laat zien hoe de branche ervoor staat

Dat plan staat of valt met cijfers. De cijfers die er nu zijn, zijn oud of gaan vooral over grotere organisaties. Hoe divers de branche is, liet onze peiling zien: van verlies tot meer dan 30 procent rendement. Een eerlijk beeld komt er alleen als ondernemers hun cijfers laten zien: klein en groot, bv, stichting en zelfstandige.

Daarom bestaat Kostprijs & rendement 2026. Onafhankelijk, anoniem en gratis. Het onderzoek houdt de kostprijs en het rendement van de bestaande opvang apart van investeringen in nieuwe locaties, zoals verbouwing, inventaris en aanloopverliezen. Zo wordt zichtbaar wat de opvang zelf kost, en wat groei kost. Meedoen kan van maandag 16 november, 10:00 uur, tot maandag 7 december, 12:00 uur. Wie meedoet, krijgt het rapport en kan zijn eigen cijfers ernaast leggen. Wij vergelijken niet voor je. Het rapport wordt een discussiestuk voor de politiek.