Over directe financiering is de Kamer het eens, over de winst niet
Bijna alle partijen willen (bijna) gratis kinderopvang en directe financiering, en in de opzet van het kabinet komt de DAEB daarmee mee. De scheidslijn is de redelijke winst: daarvoor stemde een meerderheid van 89 zetels, zonder D66. Het kabinet zelf heeft geen meerderheid.
De Wet financiering kinderopvang gaat naar verwachting nog dit jaar naar de Tweede Kamer. Hoe staan de partijen erin? De zetelverdeling, de verkiezingsprogramma's en een stemming van oktober laten zien waar het debat over gaat. Kort gezegd: over directe financiering is de Kamer het eens, over de winst niet. En het kabinet heeft geen meerderheid, ruime winstkaders wel.
Een minderheidskabinet
D66, VVD en CDA hebben samen 66 van de 150 zetels in de Tweede Kamer, tien te weinig voor een meerderheid. In de Eerste Kamer hebben ze 22 van de 75 zetels en komen ze zestien zetels tekort. Voor de wet is dus in beide Kamers steun uit de oppositie nodig.
Het kabinet heeft geen meerderheid, ruime winstkaders wel
Zetels, stand november 2026. De stippellijn is de meerderheidsgrens.
Tweede Kamer
Kabinet Oppositiemeerderheid: 76 van 150
Eerste Kamer
Kabinet Oppositiemeerderheid: 38 van 75
Motie ruime kaders redelijke winst, 13 oktober 2026
Voor Tegenmeerderheid: 76 van 150
Kabinet: D66, VVD en CDA. Bron: parlement.com en Tweede Kamer (Kamerstuk 31322, nr. 600).
Gratis kinderopvang: bijna iedereen, maar niet hetzelfde
In de verkiezingsprogramma's van 2025 willen de grootste partijen de kinderopvang (bijna) gratis maken. Ze verschillen in voor wie, en in hoe.
- D66: op korte termijn bijna gratis, in de toekomst helemaal gratis, ook als maar één ouder werkt.
- VVD: bijna gratis voor werkende ouders. Op termijn de vierde en vijfde dag helemaal gratis voor ouders die voltijd werken.
- CDA: bijna gratis, met een inkomensafhankelijke bijdrage voor hogere inkomens.
- PRO (GroenLinks-PvdA): helemaal gratis, als publieke voorziening, zonder dat bedrijven winst maken op kinderopvang.
- PVV: het verkiezingsprogramma noemt kinderopvang niet.
Het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA kiest de lijn die er al lag: bijna gratis kinderopvang voor werkende ouders, en de kinderopvangtoeslag afschaffen via directe financiering.
Directe financiering: brede steun
Dat het geld rechtstreeks naar de opvang moet, heeft in de Kamer al langer brede steun. In 2024 stemden onder meer PVV, GroenLinks-PvdA en JA21 voor een motie die directe financiering wenselijk noemde, zodat het risico van terugvorderingen niet meer bij ouders ligt. In 2025 was GroenLinks-PvdA positief over de DAEB, maar miste de fractie een wettelijk maximumtarief. De PVV vroeg waarom er naast de DAEB geen andere alternatieven zijn uitgewerkt.
Volgens de redenering van het kabinet komt de DAEB rechtstreeks voort uit de directe financiering. Gaat de subsidie rechtstreeks naar de kinderopvangorganisatie, dan is er volgens de landsadvocaat een aanzienlijke kans op staatssteun. Om dat risico af te dekken wijst het kabinet kinderopvang aan als DAEB. Wie vóór directe financiering is, krijgt in deze opzet dus ook de DAEB, met de toets op overcompensatie en de redelijke winst die daarbij horen. Juridisch is die stap niet onomstreden: Stibbe concludeerde in opdracht van de Brancheorganisatie Kinderopvang dat er geen staatssteun is. Waarom de twee juristen tot tegengestelde conclusies komen, en waarom de DAEB en de wet samen opgaan, lees je in onze opinie.
De scheidslijn: de redelijke winst
Het verschil zit in de winst. Op 13 oktober nam de Tweede Kamer de motie-Ceulemans (JA21) aan. Die vraagt het kabinet om ruime kaders voor de redelijke winst, zodat de sector aantrekkelijk blijft voor investeerders. Voor stemden VVD, CDA, PVV, JA21, Groep Markuszower, FVD, SGP, BBB en het lid Keijzer: 89 zetels. Tegen stemden D66, PRO, SP, PvdD, DENK, ChristenUnie, 50PLUS en Volt: 61 zetels.
Twee van de drie regeringspartijen staan op dit punt dus aan een andere kant dan D66, de partij van de premier. De meerderheid voor ruimte voor winst bestaat voor een groot deel uit oppositiepartijen. Welke vragen de Kamer daarnaast heeft over de onderbouwing van de norm, lees je in ons stuk over de Kamervragen. Dat de Kamer al in 2023 om winstregulering vroeg, staat in deze terugblik.
Voor ruime winstkaders
89 zetels
- VVD · 22 zetels · kabinet
- PVV · 19 zetels
- CDA · 18 zetels · kabinet
- JA21 · 9 zetels
- FVD · 7 zetels
- Groep Markuszower · 7 zetels
- BBB · 3 zetels
- SGP · 3 zetels
- Lid Keijzer · 1 zetel
Tegen
61 zetels
- D66 · 26 zetels · kabinet
- PRO (GroenLinks-PvdA) · 20 zetels
- ChristenUnie · 3 zetels
- DENK · 3 zetels
- PvdD · 3 zetels
- SP · 3 zetels
- 50PLUS · 2 zetels
- Volt · 1 zetel
Stemming over de motie-Ceulemans op 13 oktober 2026; zetels in de Tweede Kamer per 12 november 2026. De Groep Markuszower splitste zich op 20 januari 2026 af van de PVV.
Wat dit betekent
Over de richting is de Kamer het grotendeels eens: geen terugvorderingen meer bij ouders, en het geld rechtstreeks naar de opvang. Het debat dat ondernemers raakt, gaat over de winstnorm. Een motie is een verzoek aan het kabinet, geen wet: hoe ruim de kaders worden, staat nog nergens vast. De invulling volgt in de AMvB, die volgens Dienst Toeslagen en SZW in januari in internetconsultatie gaat.
In dat debat tellen cijfers. In januari verschijnen de uitkomsten van (opent nieuwe website) Kostprijs & rendement 2026. En wil je je mening kwijt over de koers? Vertel het ons.
Bronnen
- Parlement.com, Zetelverdeling Tweede Kamer, stand 12 november 2026: overzicht
- Parlement.com, Zetelverdeling Eerste Kamer, stand 13 november 2026: overzicht
- Tweede Kamer, plenair verslag 13 oktober 2026, stemmingen moties Kinderopvang (motie-Ceulemans, 31322, nr. 600): verslag
- Motie-Ceulemans over ruime kaders voor redelijke winst, Kamerstuk 31322, nr. 600: motie
- Coalitieakkoord D66, VVD en CDA, Aan de slag 2026-2030: pdf
- Parlement.com, D66, CDA en VVD kiezen voor minderheidskabinet, januari 2026: bericht
- Motie-Maatoug/Grinwis over directe financiering van kinderopvang, 2024: motie en stemming
- Verslag schriftelijk overleg Kinderopvang, Kamerstuk 31322, nr. 573 (inbreng GroenLinks-PvdA en PVV): pdf
- Ouders van Nu, Tweede Kamerverkiezingen 2025: dit willen de partijen voor ouders: overzicht
- Kinderopvang Wijzer, Verkiezingen 2025: standpunt D66 over kinderopvang: artikel
- WIJ, Verkiezingen 2025: dit beloven de partijen aan ouders: overzicht
- Kek Mama, Verkiezingen 2025: zo denken de partijen over gezin en kinderopvang: overzicht
- Landsadvocaat, Staatssteunaspecten conceptwetsvoorstel financiering kinderopvang, 22 januari 2026 (aan de Tweede Kamer 10 februari 2026): advies
- Brancheorganisatie Kinderopvang, consultatiereactie met juridische analyse van Stibbe, 27 november 2025: pdf
De standpunten over gratis kinderopvang komen uit de verkiezingsprogramma's van 2025, zoals samengevat in de overzichten hierboven. Standpunten kunnen tijdens de behandeling van de wet nog verschuiven.
Volledig overzicht van alle brondocumenten in dit dossier — inclusief status en fase. Naar het Juridisch dossier 2029