Ga naar de inhoud
KDV Online

Over directe financiering is de Kamer het eens, over de winst niet

Bijna alle partijen willen (bijna) gratis kinderopvang en directe financiering, en in de opzet van het kabinet komt de DAEB daarmee mee. De scheidslijn is de redelijke winst: daarvoor stemde een meerderheid van 89 zetels, zonder D66. Het kabinet zelf heeft geen meerderheid.

Gepubliceerd 20 november 2026 Grip
Deel artikel dit artikel
Analyse Werkende moeder achter haar laptop aan de keukentafel, met twee peuters die ontbijten

De Wet financiering kinderopvang gaat naar verwachting nog dit jaar naar de Tweede Kamer. Hoe staan de partijen erin? De zetelverdeling, de verkiezingsprogramma's en een stemming van oktober laten zien waar het debat over gaat. Kort gezegd: over directe financiering is de Kamer het eens, over de winst niet. En het kabinet heeft geen meerderheid, ruime winstkaders wel.

D66, VVD en CDA hebben samen 66 van de 150 zetels in de Tweede Kamer, tien te weinig voor een meerderheid. In de Eerste Kamer hebben ze 22 van de 75 zetels en komen ze zestien zetels tekort. Voor de wet is dus in beide Kamers steun uit de oppositie nodig.

Het kabinet heeft geen meerderheid, ruime winstkaders wel

Zetels, stand november 2026. De stippellijn is de meerderheidsgrens.

Tweede Kamer

6684

Kabinet Oppositiemeerderheid: 76 van 150

Eerste Kamer

2253

Kabinet Oppositiemeerderheid: 38 van 75

Motie ruime kaders redelijke winst, 13 oktober 2026

8961

Voor Tegenmeerderheid: 76 van 150

Kabinet: D66, VVD en CDA. Bron: parlement.com en Tweede Kamer (Kamerstuk 31322, nr. 600).

In de verkiezingsprogramma's van 2025 willen de grootste partijen de kinderopvang (bijna) gratis maken. Ze verschillen in voor wie, en in hoe.

  • D66: op korte termijn bijna gratis, in de toekomst helemaal gratis, ook als maar één ouder werkt.
  • VVD: bijna gratis voor werkende ouders. Op termijn de vierde en vijfde dag helemaal gratis voor ouders die voltijd werken.
  • CDA: bijna gratis, met een inkomensafhankelijke bijdrage voor hogere inkomens.
  • PRO (GroenLinks-PvdA): helemaal gratis, als publieke voorziening, zonder dat bedrijven winst maken op kinderopvang.
  • PVV: het verkiezingsprogramma noemt kinderopvang niet.

Het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA kiest de lijn die er al lag: bijna gratis kinderopvang voor werkende ouders, en de kinderopvangtoeslag afschaffen via directe financiering.

Dat het geld rechtstreeks naar de opvang moet, heeft in de Kamer al langer brede steun. In 2024 stemden onder meer PVV, GroenLinks-PvdA en JA21 voor een motie die directe financiering wenselijk noemde, zodat het risico van terugvorderingen niet meer bij ouders ligt. In 2025 was GroenLinks-PvdA positief over de DAEB, maar miste de fractie een wettelijk maximumtarief. De PVV vroeg waarom er naast de DAEB geen andere alternatieven zijn uitgewerkt.

Volgens de redenering van het kabinet komt de DAEB rechtstreeks voort uit de directe financiering. Gaat de subsidie rechtstreeks naar de kinderopvangorganisatie, dan is er volgens de landsadvocaat een aanzienlijke kans op staatssteun. Om dat risico af te dekken wijst het kabinet kinderopvang aan als DAEB. Wie vóór directe financiering is, krijgt in deze opzet dus ook de DAEB, met de toets op overcompensatie en de redelijke winst die daarbij horen. Juridisch is die stap niet onomstreden: Stibbe concludeerde in opdracht van de Brancheorganisatie Kinderopvang dat er geen staatssteun is. Waarom de twee juristen tot tegengestelde conclusies komen, en waarom de DAEB en de wet samen opgaan, lees je in onze opinie.

Het verschil zit in de winst. Op 13 oktober nam de Tweede Kamer de motie-Ceulemans (JA21) aan. Die vraagt het kabinet om ruime kaders voor de redelijke winst, zodat de sector aantrekkelijk blijft voor investeerders. Voor stemden VVD, CDA, PVV, JA21, Groep Markuszower, FVD, SGP, BBB en het lid Keijzer: 89 zetels. Tegen stemden D66, PRO, SP, PvdD, DENK, ChristenUnie, 50PLUS en Volt: 61 zetels.

Twee van de drie regeringspartijen staan op dit punt dus aan een andere kant dan D66, de partij van de premier. De meerderheid voor ruimte voor winst bestaat voor een groot deel uit oppositiepartijen. Welke vragen de Kamer daarnaast heeft over de onderbouwing van de norm, lees je in ons stuk over de Kamervragen. Dat de Kamer al in 2023 om winstregulering vroeg, staat in deze terugblik.

  • VVD · 22 zetels · kabinet
  • PVV · 19 zetels
  • CDA · 18 zetels · kabinet
  • JA21 · 9 zetels
  • FVD · 7 zetels
  • Groep Markuszower · 7 zetels
  • BBB · 3 zetels
  • SGP · 3 zetels
  • Lid Keijzer · 1 zetel
  • D66 · 26 zetels · kabinet
  • PRO (GroenLinks-PvdA) · 20 zetels
  • ChristenUnie · 3 zetels
  • DENK · 3 zetels
  • PvdD · 3 zetels
  • SP · 3 zetels
  • 50PLUS · 2 zetels
  • Volt · 1 zetel

Stemming over de motie-Ceulemans op 13 oktober 2026; zetels in de Tweede Kamer per 12 november 2026. De Groep Markuszower splitste zich op 20 januari 2026 af van de PVV.

Over de richting is de Kamer het grotendeels eens: geen terugvorderingen meer bij ouders, en het geld rechtstreeks naar de opvang. Het debat dat ondernemers raakt, gaat over de winstnorm. Een motie is een verzoek aan het kabinet, geen wet: hoe ruim de kaders worden, staat nog nergens vast. De invulling volgt in de AMvB, die volgens Dienst Toeslagen en SZW in januari in internetconsultatie gaat.

In dat debat tellen cijfers. In januari verschijnen de uitkomsten van (opent nieuwe website) Kostprijs & rendement 2026. En wil je je mening kwijt over de koers? Vertel het ons.

Bronnen

De standpunten over gratis kinderopvang komen uit de verkiezingsprogramma's van 2025, zoals samengevat in de overzichten hierboven. Standpunten kunnen tijdens de behandeling van de wet nog verschuiven.

Volledig overzicht van alle brondocumenten in dit dossier — inclusief status en fase. Naar het Juridisch dossier 2029

Deel artikel dit artikel

Zorgvuldig samengesteld — gecontroleerd door Jeroen Pernot, en open voor jouw kennis. Lees onze redactionele afspraken.

Ontdek meer DAEB-artikelen Meer artikelen