De overheid rekent op groei in de dagopvang. Die blijft achter.

De overheid rekent op groei. In de kengetallen bij de begroting raamt het ministerie van SZW dat het aantal afgenomen uren kinderopvang tussen 2024 en 2031 met 21,9 procent stijgt: 17,1 procent in de dagopvang en 30,4 procent in de buitenschoolse opvang. Daarbij staat: "In de raming is aangenomen dat het aanbod grotendeels meegroeit met de oploop van de vraag naar kinderopvang."

Groeit het aanbod ook echt mee? We legden de raming naast de gemeten standen van het Landelijk Register Kinderopvang (LRK). De bso groeit ongeveer in het tempo dat de raming nodig heeft. De dagopvang blijft duidelijk achter.

Wat de raming vraagt, en wat er gebeurt

Om in zeven jaar 17,1 procent te groeien, moet de dagopvang elk jaar 2,3 procent groeien. Voor de bso is dat 3,9 procent per jaar.

Tussen 1 april 2024 en 5 oktober 2026 groeide het aantal kindplaatsen in de dagopvang van 317.116 naar 330.028. Dat is 1,6 procent per jaar. In de bso was het 3,7 procent per jaar: van 350.742 naar 384.502.

In aantallen: de dagopvang groeit netto met ongeveer 5.100 kindplaatsen per jaar. Gelijkmatig verdeeld over zeven jaar vraagt de raming er zo'n 7.700. Wie de raming in 2031 nog wil halen, heeft vanaf nu ruim 9.200 kindplaatsen per jaar nodig: bijna twee keer het huidige tempo.

Minder nieuwe locaties in de dagopvang

Het verschil zit vooral in nieuwe locaties. We telden per twaalf maanden (oktober tot en met september) de locaties die echt nieuw zijn, dus zonder overnames, verhuizingen en herregistraties.

In de bso komen er elk jaar meer nieuwe kindplaatsen bij. In de dagopvang worden het er minder: de afgelopen twaalf maanden 6.019, het laagste aantal van de vier jaren. Dat is ook de eerste volledige periode na 15 september 2025, toen de DAEB bekend werd. Of dat met elkaar te maken heeft, is uit deze cijfers niet af te leiden. Het verschil met vorig jaar is klein. Maar de richting is tegengesteld aan wat de raming nodig heeft.

Waarom juist de dagopvang

Een nieuwe kindplaats in de dagopvang vraagt meer dan een nieuwe bso-plaats. Een bso kan vaak in of bij een school beginnen. Een kinderdagverblijf vraagt een eigen gebouw, een eigen inrichting en meer personeel per kind. Dat zijn investeringen die een ondernemer of bestuurder over een reeks van jaren moet terugverdienen.

Wie investeert, heeft meestal een bank nodig, en een bank stelt hoge eisen aan het rendement.

De relatie met de DAEB

Met het nieuwe financieringsstelsel wordt kinderopvang een dienst van algemeen economisch belang (DAEB). Een organisatie mag dan niet meer ontvangen dan haar kosten plus een redelijke winst. Financiën schreef in mei 2025 te denken aan een maximale winst van 5 procent. Hoe dat zich verhoudt tot wat een bank vraagt en tot de 2 procent waar de overheid zelf mee rekent, lees je in De overheid rekent met 2 procent en biedt 5. Waar de 3 tot 5 procent vandaan komt, lees je in Drie tot vijf procent.

Vastgesteld is de norm nog niet. De Raad van State adviseerde op 4 november 2026 over het wetsvoorstel (openbaar sinds 9 november); het moet nog bij de Tweede Kamer worden ingediend. Hoogte en grondslag volgen in een algemene maatregel van bestuur, na een investerings- en impactanalyse. Juist die onzekerheid telt bij een investering die over vijftien of twintig jaar moet worden terugverdiend. Wie nu een nieuw kinderdagverblijf overweegt, weet niet onder welke norm hij dat later moet terugverdienen.

Zo staan twee aannames van de overheid naast elkaar: het aanbod groeit mee, en een rendement van maximaal 5 procent is genoeg. Of die twee samengaan, is de vraag die de investerings- en impactanalyse moet beantwoorden. De gemeten groei van de dagopvang geeft daar nu al een eerste antwoord op. Een betoog over wat die norm met het aanbod kan doen, lees je in De overheid wil meer kinderopvang. Haar norm kan voor minder zorgen..

Uren zijn geen kindplaatsen

Er is een belangrijke kanttekening. De raming gaat over afgenomen uren, niet over kindplaatsen. Een deel van de groei kan worden opgevangen doordat bestaande locaties voller raken of kinderen meer uren komen. Tussen 2021 en 2025 groeide het aantal opvanguren bijna twee keer zo hard als het aantal kindplaatsen: +19,4 procent tegenover +10,3 procent.

Maar de bezetting heeft een plafond, en hoeveel ruimte er nog is, staat in geen enkel register. Bovendien gaat een deel van de geraamde groei pas spelen als ouders door het hogere vergoedingspercentage minder gaan betalen. De vraag kan dus nog oplopen, terwijl het aanbod in de dagopvang nu al achterblijft.

Wat we niet weten, en gaan meten

Hoeveel ruimte zit er nog in de bezetting? Hoeveel organisaties stellen een uitbreiding uit, en waarom? En welk rendement is er nodig om een nieuwe locatie te kunnen financieren? Dat zijn precies de vragen van Kostprijs & rendement 2026, het onderzoek van de Kinderopvang Atlas. Welke cijfers daarvoor nodig zijn, lees je in Waarom de kinderopvang zelf haar cijfers moet laten zien.

Over de cijfers. Kindplaatsen: gemeten LRK-standen van 1 april 2024 en 5 oktober 2026, omgerekend naar groei per jaar. Nieuwe locaties: locaties met een inschrijfdatum in de periode, zonder overnames, verhuizingen en herregistraties, met het aantal kindplaatsen uit de eerste gemeten stand waarin de locatie voorkomt. Bij oudere jaren zijn overnames mogelijk niet allemaal herkend. De raming gaat over uren, de metingen over kindplaatsen. Gastouderopvang valt buiten beide.